«Храмын сынже» выставка: Козьмодемьянск оласе Юмын чыкыме кечыж лӱмеш ыштыме черке

19 шорыкйолышто  Юмын чыкыме кече (рушлаже — Святое Богоявление, Крещение Господа Бога и Спаса нашего Иисуса Христа) палемдалтеш.  Мари кундемыштына тиде пайрем лӱмеш акредт годымак   черкым  чоҥеныт.

Козьмодемьянск олаште XVII курымын икымше пелыштыже пу черкым Юмын чыкыме кече лӱмеш ыштеныт. Тушто Киево-Печёрский Шочын Аван юмоҥаже лийын. 1580 ийыште тудым  олам чоҥышо да варажым аралыше стрелец-влак конденыт. Черкын сынже XVII курымысо немыч путешественник Адам Олеарийын книгаштыже Козьмодемьянск олам ончыктымо сӱретыште вашлиялтеш.

1734 ийыште пу черке олмеш кӱ полатым «восьмерик на четверике» манме композицийлан тӱҥ шотышто эҥертен чоҥат. Тудын архитектурышкыжо кечывал велне верландарыме кандаш лукан окна-влак  ден пырля «нарышкинский» окнасерган тыглай окна-влак  ойыртемалтше тӱсым пуртен шогеныт.   XVIII курымышто черке   храмовый  ансамбльын ужашыже лийын, кушко посна шогышо шатёр сынан  чаҥ кырыме вер да  пу гыч ыштыме  шокшо Покро черке  пуреныт.  XIX курымышто Богоявленский храмыште  Покро черке олмеш шокшо пӧлемым (приделым) ыштеныт. 1872 ийыште тулеш  йӱлышӧ ужашыжым икмыняр жап гыч угыч […]

Иван Фомич Хруцкий «Пеледыш да саска» (1839)

Моско ола, Кугыжаныш Третьяков галерей

XIX курымын икымше пелыштыже руш живописьыште И. Хруцкий – натюрмортын ик эн тале мастарже лийын.  Сӱретче 1830-шо да  1840-ше ийла тӱҥалтыште эн шуко  натюрмортым ыштен.  Нуно калыклан пеш келшеныт да икмыняр композицийым И. Хруцкий пачаш-пачаш сӱретлен.

«Цветы и плоды» (1839г.) сӱрет –    живописецын кумдан палыме произведенийла гыч иктыже (1884-ше ийыште шке  коллекциюйышкыже П. М. Третьяков налын). Тушто мастар сӱретчын эн тӱҥ творческий манерже ойыртемалтын палдырна. Сӱретыште ончыктымо наста-влак кажне гаяк  сӱретчын натюрмортлаштыже сӱретлалтыт. Аҥысыр ӱстембал покшелне одар пеледыш аршаш вазыште шога. Тудын йыр  – персик ден тич темыман кӱр ӧрза, ош да йошкар шоптыр ден темыман комдо, янда графин,   пелыж наре вӱд ден темыман да лимон  пӱчкышан стакан, тӱрлӧ емыж да саска, кудыжым  И. Хруцкий  пеш сылнын, илышыште улмо семынак ончыктен мошта.

Поснак  «тамлын» саскам сӱретлыме:  виноград да шоптыр янда вошт коймо гай улыт,   кӱын шушо персикын шӱмжӧ, груша да […]

Василий Григорьевич Орловын шочмыжлан 100 ий

2016 ий шорыкйол мучаште Василий Григорьевич Орловлан, РСФСР-ын сулло культура пашаеҥже, Республикысе наука книгагудын 1958-1976 ийласе вуйлатышыже,  Марий радион икымше дикторжо, йоча писатель, шочмыжлан 100 ий  темеш. С. Г. Чавайн лӱмеш калыкле книгагудын эртымгорныж ден кылдалтше лӱм коклаште  Василий Григорьевич Орловын лӱмжӧ посна верым налын шога.
В. Г. Орлов 1916 ий 28 шорыкйолышто Йшкар-Ола деч тораште огыл верланыше  Туруново ялыште  (кызыт — Марий Эл Республикысе  Медведево район) кокла кресаньык ешеш  шочын. Куд ияшак школыш кошташ тӱҥалын. Шымияш школым тунем пытарымек Дзержинск оласе ФЗУ-што тунемын, пашазе професийым налын. Тунеммыж годымак тӱрлӧ сомылым кумылын шуктен шоген: ялысе калыкым лудаш-возаш туныктен, ялысе спектакльлаште модын, кид ден возымо литературно-художественный журналыш шке икымше ойлымашлажым возен шоген,  калык коклашке книгам шаркален.

 1936-шо ийыште Моско оласе книгагудо пашаеҥым ямдылыше кугыжаныш институтыш тунемаш пурен. В. Орловлан  книга ден илышыжым кылдаш чӱчӱжӧ – Иван Григорьевич Виноградов, республикыште кӱшыл образованиян икымше книгагудо пашаеҥ,  Республикысе тӱҥ книгагудын вуйлатышыже – […]

«Путешественник-влак клубын» вашлиймашыже

28 шорыкйолышто  18 шагат кастене С.Г. Чавайн лӱмеш калыкле книгагудышто  «Путешественник-влак клуб» черетан погынымашыш кумылан-влакым ӱжеш. Тудо Марий Эл Республикысе самырыктукымын регионысо «ОПОРА» мер ушемын тӱвыра кокласе «Мост дружбы» вашталтылмаш проект шотеш эрта. Уна-влак Вьетнамыш миен коштмышт нерген каласкалаш тӱҥалыт. Вашлиймашке толшо-влак путешествийлам эртарен колтымо шотышто мастер-классыште лийын кертыт да вес кундемлашке  коштшо-влакын оҥай историйлашт  ден палыме лийыт.

Путешествийыш кошташ йӧратыше-влакым вашлиймашке  пагален  ӱжына!

 

У ий дене!

Пагалыме коллеге-влак!
Шергакан йолташ-влак!

 

Марий Эл Республикын С. Г. Чавайн лӱмеш калыкле книгагудыжо уло кумыл ден тендам У 2016 ий ден саламла!
Тек шушаш у ий тыланда куан кумылым   да  вучыдымо сай  пӧлекым конда!
Порым да тазалыкым, кажныжлан шулык-перкем, оҥай илыш татым, паша да илыш сеҥымашым тыланем! Тек  шонымашда эре шукталт толжо!

Кугу Ачамланде сарын ветеранышт ден вашлиймаш

22 телыште Калыкле книгагудышто Кугу Ачамланде сарын ветеранышт ден вашлиймаш эртен. Йошкар-Оласе ветеран-влак ушем ден вашлиймаште «Дорогами войны» да «Памяти героев» кок альбом ден палдарышт. Нине альбомлаште фронтышто тушман-влакым  шалатен кредалше да тылыште сеҥымашым лишемдыше  мемнан землякна, чолга еҥ-влак  нерген каласкалымаш лийын. Сеҥымаш парадыште лийше земляк-салтак-влак нергенат ятыр ойлышт.

Российын сулло сӱретчыже  Иван Михайлович Ямбердов да Калыкле президент сымыктыш школын тунемшышт ветеран-влакын портретыштым карандаш ден сӱретлыльыч.

«Руш прозын шӧртньӧ фондшо»: Салтыков–Щедрин М.Е.

 1826 ий 15 ( у.с.- 27) шорыкйолышто Михаил Евграфович Салтыков–Щедрин (1826 -1889), кумдан палыме руш  писатель, сатирик шочын.

Шочмыжлан 190 ий темеш.

М. Е. Салтыков-Щедрин – пеш кугу талантан писатель,    чон шижмыжым  сылнымут гоч ончыктен моштымашыже  кызытсе жапыштат пеш шерге, яндар, келге да виян ойжо-влак лудшым шекланыктат, шонаш таратат.  Щедриным палаш кӱлеш, тудын возымыжым лудаш кӱлеш. Писатель айдемын илышкылжым  да мер илышын лийын кертшашлыкшым умылтара, тудын чонкуатшым кӱкшын акла да  койыш-шоктышыжо яндар лийме верч тырша.
М. Е. Салтыков-Щедринын

«Праздники на Руси. Рождество» тематикан шагат эртен

2015 ий 17 телыште С.Г. Чавайн лӱмеш калыкле книгагудын конференц-залште  христиан-влакын Рошто пайремыштлан пӧлеклалтше «Праздники на Руси. Рождество» тематикан шагат эртаралтын.
Мероприятийын программыштыже Йошкар-Оласе  медицина колледжын студентше-влакын выступленийышт лийын:

Рошто пайрем:  историйже да йӱлаже  (О. С. Курочкина, Д. С. Лисавина);
Рошто пайрем Русь мландыште ( Е. С. Зверева, К. А. Никулина, Н. А. Видякина);
Рошто пайремым пайремлыме ешысе йӱла радам (Т. В. Пименова).

Студент-влак шке выступленийлаштышт Рошто пайремым — Христосын шочмыжым — руш калык традицийлан эҥертен пайремлаш темлышт:  чоным осал деч эрыкташ, черкыш миен толаш, юмылташ, кожым вич лукан вифлеем шӱдыр ден сӧрастараш, курчак калык театрыште — вертепыште — спектакльым шындаш, Шорыкйол пайремым  эртараш, пайрем ӱстеллан келшен толшо тутло кочкышым  ышташ…

«Чонлан рудылтыш» манме выставка

«Чонлан рудылтыш» манме выставкым жапеда лектын шогышо савыш залын пашаеҥже-влак чумыреныт. Тыште ончыктымо журналласе статья-влак еш да паша деч посна чонлан келшышылан тунемын  — тудым хобби, чон рудылтыш але кумылым нӧлтышӧ сомылыш савыраш темлат.

Мемнан кокла гыч шукынжо творческий личность улеш да творчество дек лишылрак лияш шона, лач могай сомылым ойырен налаш ок пале, шукертсе шонымашыжым: сӱретлаш тӱҥалаш, массажлан тунемаш, тутло кочкышым ышташ але йолташым муын, кылвот гоч кылым кучаш — кузе илышыш пурташ, шонен огыт му. Тидын шотышто полыш семын   «Кумылетым шке нӧлтӧ» манме рубрика ден шӧрлыклашке чумырымо статья-влак лийыт.



Полезные ссылки